روش تحقیق

پژوهش‏های دانشنامه قرآن از نگاه علم، حاصل تعامل و کار جمعی کاربران پژوهشگر این دانشنامه می باشد و ضمن لحاظ سیاستهای کلی پژوهشکده اعجاز قرآن، نوعی دانشنامه آزاد و تعاملی (ویکی) برای پژوهشگران این حوزه به شمار می رود.

درباره محورهای محتوایی

  تمامی حوزه‏های مرتبط با "قرآن از نگاه علم" در گستره محتوایی این دانشنامه قرار دارند، مواردی مانند تفسیر علمی، اعجاز علمی، دلالتهای علمی آیات، دانش‏های قرآن بنیان، تدبر و تفکر در آیات الهی به کمک علوم نوین و دیگر موارد. 

هدف دانشنامه

قرآن معجزه پیامبر خاتم (ص)، معجزه‌ای برای همه اعصار است. تدبر و تامل در قرآن و بهره گرفتن از آیات آن از مهم ترین تاکیداتی است که در خود قرآن به آن سفارش بسیار شده است. تدبر و تامل در قرآن دارای ابعاد و وجوه مختلفی است که یکی از آنان بررسی دلالتهای علمی، تفسیر علمی و اعجاز علمی کتاب خداست....

ادامه مطلب

تاریکی و امواج داخلی دریا

خداوند متعال در آیه 40 سوره نور، اعمال کافران را به تاریکی هایی در دریایی عمیق و متلاطم تشبیه می نماید. در ادامه آیه صحنه ای به تصویر کشیده می شود که جزئیات بیشتری از آن فضای تاریک را در نظر بیننده نشان می دهد. دریای متلاطمی که امواج آن بر روی یکدیگر قرار گرفته و بر فراز آن نیز ابرهای تاریکی است. این تاریکی ها به صورت لایه لایه بر روی هم قرار دارند، به حدی که اگر کسی در آنجا بخواهد دستش را ببیند هم نمی تواند آن را ببیند:

«أَوْ کَظُلُمَاتٍ فِی بَحْرٍ لُّجِّیٍّ یَغْشَاهُ مَوْجٌ مِّن فَوْقِهِ مَوْجٌ مِّن فَوْقِهِ سَحَابٌ ظُلُمَاتٌ بَعْضُهَا فَوْقَ بَعْضٍ إِذَا أَخْرَجَ یَدَهُ لَمْ یَکَدْ یَرَاهَا وَمَن لَّمْ یَجْعَلِ اللَّهُ لَهُ نُورًا فَمَا لَهُ مِن نُّورٍ» ( نور/40)

یا [کارهایشان] مانند تاریکی‌هایى است که در دریایى ژرف است که موجى آن را مى‏پوشاند [و] روى آن موجى [دیگر] است [و] بالاى آن ابرى است تاریکی‌هایى است که بعضى بر روى بعضى قرار گرفته است هر گاه [کسی] دستش را بیرون آورد به زحمت آن را مى‏بیند و خدا به هر کس نورى نداده باشد او را هیچ نورى نخواهد بود.

برخی از محققان حوزه اعجاز علمی قرآن توصیف اعمال کافران به چنین صحنه تاریکی را از لحاظ علمی بررسی کرده و بر آنند پدیده های امواج داخلی دریا و وجود تاریکی مطلق در اعماق دریا که در این تشبیهات بیان شده مطابقت روشنی با یافته های علمی جدید دارد. در این نوشتار به بررسی بیان قرآن و اشارات علمی موجود در این آیه می پردازیم.

نور خورشید نور ذاتی، نور ماه نور بازتابی

خداوند متعال در قرآن کریم از خورشید و ماه به عنوان دو آیه و نشانه الهی یاد می نماید که اندیشمندان باید در آن دو مطالعه و تفکر کنند. در آیات قرآن، براى خورشید کلماتى همچون «سِراج» و «ضِیاء» و در مورد ماه، کلمات «نُور» و «مُنِیر» به کار رفته است. از این رو برخی از صاحبنظران در زمینه اعجاز علمی قرآن بر آنند که در قرآن کریم به این نکته اشاره شده است که خورشید جسمی نورانی و ماه جسمی تاریک است که نور آن ناشی از بازتاب نور خورشید است.[1] در اینباره بیش از همه به آیه 5 سوره یونس و آیه 16 سوره نوح استناد شده است که خداوند می فرماید:

«هُوَ الَّذِی جَعَلَ الشَّمْسَ ضِیَاء وَالْقَمَرَ نُورًا ...» (یونس/5)

اوست کسى که خورشید را روشنایى بخشید و ماه را تابان کرد

«وَ جَعَلَ الْقَمَرَ فیهِنَّ نُوراً وَ جَعَلَ الشَّمْسَ سِراجاً» (نوح/16)

و ماه را در میان آنها روشنایى‏بخش گردانید و خورشید را [چون‏] چراغى قرار داد.

به منظور ارزیابی این مساله که آیا می توان نور را مختص نور اکتسابی و بازتابی و ضیاء را نور ساطع از جسم نورانی دانست، می بایست معنای لغوی واژه های نور و ضیاء و نیز کاربردهای مختلف آنها را در آیات قرآن را بررسی نماییم.

 


[1] - الشریف، ص167؛ هیتو، ص187؛ النجار، ج1، ص58؛ عرفات، ص68؛ الفیومی، سعید، ص24؛ شعبان، ص289

پیوستگی و گسستگی آسمان‌ها و زمین

خداوند در آیه 30 سوره انبیاء از رتق و فتق آسمانها و زمین و یا به عبارتی پیوستگی و گسستگی آسمانها و زمین سخن می گوید:

«أَوَ لَمْ یَرَ الَّذِینَ کَفَرُواْ أَنَّ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ کَانَتَا رَتْقًا فَفَتَقْنَاهُمَا وَ جَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ کلَّ ‏َّ شَى‏ْءٍ حَىٍّ ‏ٍ أَ فَلَا یُؤْمِنُونَ» (انبیاء/30)

آیا کسانى که کفر ورزیدند، ندانستند که آسمان‌ها و زمین هر دو به هم پیوسته بودند، و ما آن دو را از هم جدا ساختیم، و هر چیز زنده‏اى را از آب پدید آوردیم؟ آیا [باز هم‏] ایمان نمى‏آورند؟

اینکه پدیده رتق و فتق چیست و چه ویژگی هایی دارد و آیا با یافته های علمی کنونی مطابقت دارد یا خیر، مساله ای است که در این مقاله درصدد دستیابی به آن هستیم.

صفحه‌ها

آخرین اخبار

خداوند در قرآن می‌فرماید که کشتی نوح را برای عبرت آیندگان بر جای نهاده است. پس، ظاهراً می‌باید این کشتی همچنان باقی مانده باشد.

قرآن معجزه پیامبر خاتم (ص)، معجزه‌ای برای همه اعصار است. تدبر و تامل در قرآن و بهره گرفتن از آیات آن از مهم ترین تاکیداتی است که در خود قرآن به آن سفارش بسیار شده است. تدبر و تامل در قرآن دارای ابعاد و وجوه مختلفی است که یکی از آنان بررسی دلالتهای علمی، تفسیر علمی و اعجاز علمی کتاب خداست.

این دانشنامه توسط پژوهشکده اعجاز دانشگاه شهید بهشتی (ره) اداره می شود. این پژوهشکده اولین پژوهشکده میان رشته‌ای در حوزه اعجاز قرآن بوده و در سه گروه اعجاز علمی، اعجاز لفظی و سیستم‌های قرآن فعالیت می‌کند.

مقالات برگزیده

پوشاندن استخوان‌ها با گوشت، مرحله‌ای از مراحل خلقت جنین است که در سوره مؤمنون، در عبارت «فکسونا العظام لحماً» به آن اشاره شده است.

جنبه‌های اعجاز علمی در این آیه کریمه چنین است:

یکی از مهم‌ترین بخش‌های مغز انسان بخش قدامی (ناحیه زیر پیشانی) آن می‌باشد که مرکز تصمیم‌گیری کارهای خودآگاه انسان است که در زبان عربی معادل واژه «ناصیه» می‌باشد.

واژه «سماء» و جمع آن «سماوات» جمعاً 310 بار در قرآن به صورت معرفه و نکره به کار رفته است. کاربرد گسترده این واژه در آیات قرآن، ضرورت تبیین دقیق معنا و مصادیق آن را نشان می دهد.