روش تحقیق

پژوهش‏های دانشنامه قرآن از نگاه علم، حاصل تعامل و کار جمعی کاربران پژوهشگر این دانشنامه می باشد و ضمن لحاظ سیاستهای کلی پژوهشکده اعجاز قرآن، نوعی دانشنامه آزاد و تعاملی (ویکی) برای پژوهشگران این حوزه به شمار می رود.

درباره محورهای محتوایی

  تمامی حوزه‏های مرتبط با "قرآن از نگاه علم" در گستره محتوایی این دانشنامه قرار دارند، مواردی مانند تفسیر علمی، اعجاز علمی، دلالتهای علمی آیات، دانش‏های قرآن بنیان، تدبر و تفکر در آیات الهی به کمک علوم نوین و دیگر موارد. 

هدف دانشنامه

قرآن معجزه پیامبر خاتم (ص)، معجزه‌ای برای همه اعصار است. تدبر و تامل در قرآن و بهره گرفتن از آیات آن از مهم ترین تاکیداتی است که در خود قرآن به آن سفارش بسیار شده است. تدبر و تامل در قرآن دارای ابعاد و وجوه مختلفی است که یکی از آنان بررسی دلالتهای علمی، تفسیر علمی و اعجاز علمی کتاب خداست....

ادامه مطلب

پیوستگی و گسستگی آسمان‌ها و زمین

خداوند در آیه 30 سوره انبیاء از رتق و فتق آسمانها و زمین و یا به عبارتی پیوستگی و گسستگی آسمانها و زمین سخن می گوید:

«أَوَ لَمْ یَرَ الَّذِینَ کَفَرُواْ أَنَّ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ کَانَتَا رَتْقًا فَفَتَقْنَاهُمَا وَ جَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ کلَّ ‏َّ شَى‏ْءٍ حَىٍّ ‏ٍ أَ فَلَا یُؤْمِنُونَ» (انبیاء/30)

آیا کسانى که کفر ورزیدند، ندانستند که آسمان‌ها و زمین هر دو به هم پیوسته بودند، و ما آن دو را از هم جدا ساختیم، و هر چیز زنده‏اى را از آب پدید آوردیم؟ آیا [باز هم‏] ایمان نمى‏آورند؟

اینکه پدیده رتق و فتق چیست و چه ویژگی هایی دارد و آیا با یافته های علمی کنونی مطابقت دارد یا خیر، مساله ای است که در این مقاله درصدد دستیابی به آن هستیم.

آسمان دودمانند از دیدگاه قرآن و علم

خداوند در آیات 9 تا 12 سوره فصلت از آفرینش زمین و آسمان و تکمیل آن دو سخن می گوید. در آیه یازدهم به این موضوع اشاره شده است که آسمان در ابتدا حالتی دودمانند داشته است:

«ثمُ‏َّ اسْتَوَى إِلىَ السَّمَاءِ وَ هِىَ دُخَانٌ فَقَالَ لهََا وَ لِلْأَرْضِ ائْتِیَا طَوْعًا أَوْ کَرْهًا قَالَتَا أَتَیْنَا طَائعِینَ» (فصلت/11)

سپس به آفرینش آسمان پرداخت، در حالى که بصورت دود بود به آن و به زمین دستور داد: «به وجود آیید (و شکل گیرید)، خواه از روى اطاعت و خواه اکراه!» آنها گفتند: «ما از روى طاعت مى‏آییم (و شکل مى‏گیریم)!»

اینکه این آسمان دودمانند از لحاظ علمی مطابق با کدام آسمان و مربوط به چه مرحله ای از مراحل پیدایش جهان است، مساله ای است که در این نوشتار بدان می پردازیم.

محو آیه لیل یا خاموش شدن ماه

شب و روز دو نشانه از نشانه های شگفت انگیز الهی هستند. خداوند در آیه 12 سوره اسراء به آیه بودن شب و روز اشاره می کند و در ادامه می‌‌فرماید که آیه شب را محو نموده و آیه روز را روشن و پر فروغ گردانیده است:

«وَجَعَلْنَا اللَّیْلَ وَالنَّهَارَ آیَتَیْنِ فَمَحَوْنَا آیَةَ اللَّیْلِ وَجَعَلْنَا آیَةَ النَّهَارِ مُبْصِرَةً لِتَبْتَغُواْ فَضْلًا مِّن رَّبِّکُمْ وَلِتَعْلَمُواْ عَدَدَ السِّنِینَ وَالْحِسَابَ وَکُلَّ شَیْءٍ فَصَّلْنَاهُ تَفْصِیلًا» (الاسراء/12)

شب و روز را دو نشانه قرار دادیم، نشانه شب را تیره‏گون و نشانه روز را روشنى‏بخش گردانیدیم تا فضلى از پروردگارتان بجویید و تا شماره سال‌ها و حساب را بدانید و هر چیزى را به روشنى باز نمود.

برخی از محققان در موضوع اعجاز علمی قرآن ادعا نموده‌اند که این آیه به یک موضوع علمی اشاره دارد.[1] آنان برآنند که اولاً مراد از آیه شب، ماه است و ثانیاً، با توجه به معنای لغوی «محو» که از بین رفتن اثر شیء است، گویا زمانی، ماه همچون خورشید فروزان و مشتعل بوده است و خداوند با خاموش کردن آن به تعبیری اثر آن را محو کرده و آن را به شکل امروزی آن که تنها بازتاب دهنده نور خورشید است، در آورده است.

اما باید دید که آیا چنین ادعایی می تواند با مفاهیم مطرح شده در آیه سازگار باشد یا خیر. بدین منظور ابتدا باید به دو سوال اساسی پاسخ دهیم. اینکه منظور از آیه لیل و آیه نهار چیست و محو آیه لیل به چه معناست.

 


[1]- نک. الحاج احمد، ص307؛ نک. شعبان، ص288

صفحه‌ها

آخرین اخبار

قرآن معجزه پیامبر خاتم (ص)، معجزه‌ای برای همه اعصار است. تدبر و تامل در قرآن و بهره گرفتن از آیات آن از مهم ترین تاکیداتی است که در خود قرآن به آن سفارش بسیار شده است. تدبر و تامل در قرآن دارای ابعاد و وجوه مختلفی است که یکی از آنان بررسی دلالتهای علمی، تفسیر علمی و اعجاز علمی کتاب خداست.

این دانشنامه توسط پژوهشکده اعجاز دانشگاه شهید بهشتی (ره) اداره می شود. این پژوهشکده اولین پژوهشکده میان رشته‌ای در حوزه اعجاز قرآن بوده و در سه گروه اعجاز علمی، اعجاز لفظی و سیستم‌های قرآن فعالیت می‌کند.

مقالات برگزیده

یکی از مهم‌ترین بخش‌های مغز انسان بخش قدامی (ناحیه زیر پیشانی) آن می‌باشد که مرکز تصمیم‌گیری کارهای خودآگاه انسان است که در زبان عربی معادل واژه «ناصیه» می‌باشد.

واژه «سماء» و جمع آن «سماوات» جمعاً 310 بار در قرآن به صورت معرفه و نکره به کار رفته است. کاربرد گسترده این واژه در آیات قرآن، ضرورت تبیین دقیق معنا و مصادیق آن را نشان می دهد.