روش تحقیق

پژوهش‏های دانشنامه قرآن از نگاه علم، حاصل تعامل و کار جمعی کاربران پژوهشگر این دانشنامه می باشد و ضمن لحاظ سیاستهای کلی پژوهشکده اعجاز قرآن، نوعی دانشنامه آزاد و تعاملی (ویکی) برای پژوهشگران این حوزه به شمار می رود.

درباره محورهای محتوایی

  تمامی حوزه‏های مرتبط با "قرآن از نگاه علم" در گستره محتوایی این دانشنامه قرار دارند، مواردی مانند تفسیر علمی، اعجاز علمی، دلالتهای علمی آیات، دانش‏های قرآن بنیان، تدبر و تفکر در آیات الهی به کمک علوم نوین و دیگر موارد. 

هدف دانشنامه

قرآن معجزه پیامبر خاتم (ص)، معجزه‌ای برای همه اعصار است. تدبر و تامل در قرآن و بهره گرفتن از آیات آن از مهم ترین تاکیداتی است که در خود قرآن به آن سفارش بسیار شده است. تدبر و تامل در قرآن دارای ابعاد و وجوه مختلفی است که یکی از آنان بررسی دلالتهای علمی، تفسیر علمی و اعجاز علمی کتاب خداست....

ادامه مطلب

پرورش و رشد دانه

مفسرانی همچون زمخشری و طبری معنی لغوی «هامدة» را در نظر گرفته و معنی "أرض هامدة" را زمینی خشک که در آن گیاه و نباتی نیست، گفته‌اند. در این آیه، مراد از "ماء" باران است. مفسران با توجه به مرجع ضمیر در «اهتزت» - که الارض است- بر آنند که در اثر نزول باران، زمین حرکت می‌کند و لازم است که این حرکت، حرکتی شدید باشد تا در اثر آن، گیاهانی که به صورت بالقوه در دل زمین پنهان شده‌اند و به شکل دانه‌های ریزند، نیز به حرکت درآیند. در مرحله بعد، زمین که در اثر نزول باران سیراب شده، باد می‌کند و برآمده می‌گردد. آنگاه، به وجود آمدن فضا‌های خالی در بین ذرات خاک باعث می‌شود دانه‌ای که در اثر حرکت خاک به حرکت افتاده، با آب و هوایی که به آن می‌رسد، رشد خود را آغاز کرده و تبدیل به گیاهی زیبا شود.

پاک‌کنندگی آب باران (آب مقطر)

با تأمل در آیه در می‌یابیم که ظاهراً آن خصوصیاتی را که امروزه دانشمندان برای "آب مقطر" نام می‌برند، منطبق بر خصوصیات آبی است که آیه بدان اشاره کرده است. برای توضیح این مطلب باید گفت که امروزه ثابت شده که ترکیب آب باران همان ترکیب آب مقطر است. زیرا این آب ناشی از تبخیر آب دریاها و متراکم شدن آن به شکل ابرهاست که با سرد شدن، به صورت باران نازل می‌شود. به همین جهت آبی کاملاً خالص است. دانشمندان می‌گویند که بهترین آب مقطر، آب باران است - البته قبل از رسیدن به زمین و آلوده شدن به آلودگی‌های موجود در جو- و این آب خالص خاصیت پاک کنندگی و ضدعفونی کنندگی دارد و زایل کننده چرک‌هاست یعنی می‌تواند هر چیزی را پاک و میکروب زدایی کند. حتی قدرت پاک کنندگی آب باران از آب معمولی بیشتر است و از این رو، این آب که عاری از هر گونه آلودگی ویروس و باکتری است، به عنوان ماده‌ای ضد عفونی کننده و پاک کننده در طب مورد استفاده قرار می‌گیرد. هم چنین حلالیت بالا موجب شده که آب باران با حل کردن گازها و غبارها، پاک کننده جو نیز باشد. بعد از شناخت این صفات در می‌یابیم که تمامی ‌این‌ خصوصیات را قرآن تنها در یک کلمه بیان کرده و آب نازل شده از آسمان را " آب طهور "خوانده است و این نام گذاری کاملاً دقیق و علمی است. اگر چه متأسفانه تمدن بشری آلودگی‌های بسیاری را پدید آورده که موجب گشته آب باران - به سبب خصوصیاتی که داراست- قبل از رسیدن به زمین به انواع آلاینده‌های موجود در جو آلوده شود. این در حالی است که در قدیم به دلیل پاکیزه بودن جو، آب باران عاری از آلودگی بوده است. نکته‌ی مهم اینست که قرآن اولین کتابی است که از خاصیت پاک‌کنندگی آب باران سخن گفته و این صفت را نیز جز با آب باران به کار نبرده است. به عبارت دیگر قرآن بین انواع آب‌ها تمایز قائل شده و هر کلمه را در جای دقیق خود به کار برده، درحالی که در کتاب‌های بشری بین آب پاک و خالص و آب گوارا (الماء الطهور، لماء العذب والماء الفرات) فرقی نگذارده‌اند (الکحیل، [1]).

بعد روحانی انسان

از مهم‌ترین مباحثی که در آفرینش انسان مطرح می‌شود، ابعاد وجودی انسان است. چرا که انسان شناسی با رهیافت دینی، بدون توجه به ‌این مهم بی‌معنی خواهد بود و از طرفی، نگاه اندیشمندان اسلامی نیز نسبت به آفرینش انسان بیشترناظر به همین بحث است.

افزون بر این، آفرینش انسان در بینش قرآن زمانی کامل و نهایی است که افزون بر بُعد جسمانی، واجد بُعد روحانی خویش نیز شده باشد؛ آن‌جا که قرآن می‌فرماید: "فَإِذَا سَوَّیْتُهُ وَنَفَخْتُ فِیهِ مِنْ رُوحِی فَقَعُوا لَهُ سَاجِدِین".

در حقیقت آیه شریفه به این نکته اشاره دارد که انسان دارای آفرینش جسمانی و روحانی است، به عبارت دیگر، او موجودی مرکب و دو بُعدی است.

 

صفحه‌ها

آخرین اخبار

قرآن معجزه پیامبر خاتم (ص)، معجزه‌ای برای همه اعصار است. تدبر و تامل در قرآن و بهره گرفتن از آیات آن از مهم ترین تاکیداتی است که در خود قرآن به آن سفارش بسیار شده است. تدبر و تامل در قرآن دارای ابعاد و وجوه مختلفی است که یکی از آنان بررسی دلالتهای علمی، تفسیر علمی و اعجاز علمی کتاب خداست.

این دانشنامه توسط پژوهشکده اعجاز دانشگاه شهید بهشتی (ره) اداره می شود. این پژوهشکده اولین پژوهشکده میان رشته‌ای در حوزه اعجاز قرآن بوده و در سه گروه اعجاز علمی، اعجاز لفظی و سیستم‌های قرآن فعالیت می‌کند.

مقالات برگزیده

یکی از مهم‌ترین بخش‌های مغز انسان بخش قدامی (ناحیه زیر پیشانی) آن می‌باشد که مرکز تصمیم‌گیری کارهای خودآگاه انسان است که در زبان عربی معادل واژه «ناصیه» می‌باشد.

واژه «سماء» و جمع آن «سماوات» جمعاً 310 بار در قرآن به صورت معرفه و نکره به کار رفته است. کاربرد گسترده این واژه در آیات قرآن، ضرورت تبیین دقیق معنا و مصادیق آن را نشان می دهد.