روش تحقیق

پژوهش‏های دانشنامه قرآن از نگاه علم، حاصل تعامل و کار جمعی کاربران پژوهشگر این دانشنامه می باشد و ضمن لحاظ سیاستهای کلی پژوهشکده اعجاز قرآن، نوعی دانشنامه آزاد و تعاملی (ویکی) برای پژوهشگران این حوزه به شمار می رود.

درباره محورهای محتوایی

  تمامی حوزه‏های مرتبط با "قرآن از نگاه علم" در گستره محتوایی این دانشنامه قرار دارند، مواردی مانند تفسیر علمی، اعجاز علمی، دلالتهای علمی آیات، دانش‏های قرآن بنیان، تدبر و تفکر در آیات الهی به کمک علوم نوین و دیگر موارد. 

هدف دانشنامه

قرآن معجزه پیامبر خاتم (ص)، معجزه‌ای برای همه اعصار است. تدبر و تامل در قرآن و بهره گرفتن از آیات آن از مهم ترین تاکیداتی است که در خود قرآن به آن سفارش بسیار شده است. تدبر و تامل در قرآن دارای ابعاد و وجوه مختلفی است که یکی از آنان بررسی دلالتهای علمی، تفسیر علمی و اعجاز علمی کتاب خداست....

ادامه مطلب

فرآیند ایجاد شیر در حیوانات

خداوند در آیه 66 سوره مبارکه نحل به نعمت وجود چهارپایان و مخصوصاً ماده غذایى بسیار مفید شیر که از آنها گرفته می‌شود، اشاره کرده و می‌ فرماید که از آنچه در شکم آنهاست، از میان سرگین و خون، شیرى ناب به انسان می‌‏نوشاند.

برای درک بهتر آیه، به معنی برخی لغات اصلی می‌پردازیم: «فرث» در لغت به معنى غذاهاى هضم شده درون معده است که به مجرد رسیدن به روده‌ها، ماده حیاتى آن جذب بدن می‌ گردد و تفاله‌هاى آن به خارج فرستاده می‌ شود. در آن حال که این غذاى هضم شده درون معده است، به آن «فرث» مى گویند و هنگامى که تفاله‌هاى آن خارج شد، روث (سرگین) گفته می‌شود (مکارم شیرازی،11/289).

اما معناى اینکه فرمود "شیر خالص را از میان فضولات شکم و خون به شما نوشانیدیم"، اینست که جایگاه شیر چهارپایان در اواخر شکم، میان دو پاست و خون که در رگها جریان دارد، به تمامى آن دو احاطه دارد. اگر شیر را آن چیزى بدانیم که میان کثافات و خون بدن قرار گرفته، به این جهت است که این هر سه در داخل بدن و در مجاورت هم قرار دارند (طباطبایی، 12/288).

امروزه بشر از طریق یافته‌های جدید علمی به مطالب بسیار مهمی در این باره پی برده است: مقدار کمى از غذا مانند بعضى از مواد قندى و آب از دیواره‌هاى معده جذب بدن می‌شود. اما قسمت عمده آن هنگامى که غذاى هضم شده به روده‌ها منتقل می‌گردد، وارد خون می‌شود و شیر از غده‌هاى مخصوصى که درون پستان است، تراوش می‌کند و مواد اصلى آن از خو ن و غده‏هاى چربى‏ساز گرفته مى‏شود. به این ترتیب، این ماده سفید رنگ تمیز خالص، این غذاى نیرو بخش گوارا، از میان غذاهاى هضم شده مخلوط با تفاله‌ها و از لابلاى خون به دست می‌آید (مکارم شیرازی، 11/ 289-290).

پرورش و رشد دانه

مفسرانی همچون زمخشری و طبری معنی لغوی «هامدة» را در نظر گرفته و معنی "أرض هامدة" را زمینی خشک که در آن گیاه و نباتی نیست، گفته‌اند. در این آیه، مراد از "ماء" باران است. مفسران با توجه به مرجع ضمیر در «اهتزت» - که الارض است- بر آنند که در اثر نزول باران، زمین حرکت می‌کند و لازم است که این حرکت، حرکتی شدید باشد تا در اثر آن، گیاهانی که به صورت بالقوه در دل زمین پنهان شده‌اند و به شکل دانه‌های ریزند، نیز به حرکت درآیند. در مرحله بعد، زمین که در اثر نزول باران سیراب شده، باد می‌کند و برآمده می‌گردد. آنگاه، به وجود آمدن فضا‌های خالی در بین ذرات خاک باعث می‌شود دانه‌ای که در اثر حرکت خاک به حرکت افتاده، با آب و هوایی که به آن می‌رسد، رشد خود را آغاز کرده و تبدیل به گیاهی زیبا شود.

پاک‌کنندگی آب باران (آب مقطر)

با تأمل در آیه در می‌یابیم که ظاهراً آن خصوصیاتی را که امروزه دانشمندان برای "آب مقطر" نام می‌برند، منطبق بر خصوصیات آبی است که آیه بدان اشاره کرده است. برای توضیح این مطلب باید گفت که امروزه ثابت شده که ترکیب آب باران همان ترکیب آب مقطر است. زیرا این آب ناشی از تبخیر آب دریاها و متراکم شدن آن به شکل ابرهاست که با سرد شدن، به صورت باران نازل می‌شود. به همین جهت آبی کاملاً خالص است. دانشمندان می‌گویند که بهترین آب مقطر، آب باران است - البته قبل از رسیدن به زمین و آلوده شدن به آلودگی‌های موجود در جو- و این آب خالص خاصیت پاک کنندگی و ضدعفونی کنندگی دارد و زایل کننده چرک‌هاست یعنی می‌تواند هر چیزی را پاک و میکروب زدایی کند. حتی قدرت پاک کنندگی آب باران از آب معمولی بیشتر است و از این رو، این آب که عاری از هر گونه آلودگی ویروس و باکتری است، به عنوان ماده‌ای ضد عفونی کننده و پاک کننده در طب مورد استفاده قرار می‌گیرد. هم چنین حلالیت بالا موجب شده که آب باران با حل کردن گازها و غبارها، پاک کننده جو نیز باشد. بعد از شناخت این صفات در می‌یابیم که تمامی ‌این‌ خصوصیات را قرآن تنها در یک کلمه بیان کرده و آب نازل شده از آسمان را " آب طهور "خوانده است و این نام گذاری کاملاً دقیق و علمی است. اگر چه متأسفانه تمدن بشری آلودگی‌های بسیاری را پدید آورده که موجب گشته آب باران - به سبب خصوصیاتی که داراست- قبل از رسیدن به زمین به انواع آلاینده‌های موجود در جو آلوده شود. این در حالی است که در قدیم به دلیل پاکیزه بودن جو، آب باران عاری از آلودگی بوده است. نکته‌ی مهم اینست که قرآن اولین کتابی است که از خاصیت پاک‌کنندگی آب باران سخن گفته و این صفت را نیز جز با آب باران به کار نبرده است. به عبارت دیگر قرآن بین انواع آب‌ها تمایز قائل شده و هر کلمه را در جای دقیق خود به کار برده، درحالی که در کتاب‌های بشری بین آب پاک و خالص و آب گوارا (الماء الطهور، لماء العذب والماء الفرات) فرقی نگذارده‌اند (الکحیل، [1]).

صفحه‌ها

مقالات

مقالات این دانشنامه با رویکرد ویکی و توسط جمعی از پژوهشگران فراهم آمده و می آید و دانشنامه‌‏ای پویا و در حال رشد است. طبیعتاً تنها برخی از مقالات سیر تحقیق، نگارش، داوری و ارزیابی و تایید را پشت سر گذاشته اند...

 

پژوهشکده اعجاز

این دانشنامه توسط پژوهشکده اعجاز دانشگاه شهید بهشتی (ره) اداره می شود. این پژوهشكده اولین پژوهشكده میان رشته‌ای در حوزه اعجاز قرآن بوده و در سه گروه اعجاز علمی، اعجاز لفظی و سیستم‌های قرآن فعالیت می‌كند....

ادامه مطلب