مرز ناپیدای دریاها-الفرقان/53

مقدمه: 

در این آیه خداوند از برزخ میان دو دریا با ذکر نوع آب از نظر شوری و شیرینی سخن گفته است و می‌خواهد با کلمه "حجرا محجورا" این مطلب را برساند که مانع و جدا کننده و به اصطلاح "برزخ" بین دو دریای شور وشیرین قوی‌تر و استوارتر است.

متن اصلی: 

شرح واژگان مهم

عذب در لغت به معنای گوارا آمده است[1]و[2] و  در دو جای قرآن به کار رفته است (فاطر/12، فرقان/53) فرات در لغت به معنای خوشگوارترین آب[3]و[4] است و در سه جای قرآن آمده است. (فاطر/12، فرقان/53،  مرسلات/27)

ملح در لغت به معنای شور[5]،[6]و[7] است و در دو جای قرآن آمده است (فاطر/12، فرقان/53)

اجاج در لغت بسیار شور که تلخ مى‏نماید است[8] و در سه جای قرآن آمده است (فاطر/12، فرقان/53، واقعه/70)  

حجر در لغت به معنای منع و جلوگیری است[9]،[10]و[11] و نیز به معناى هر چیزى است که با تحریم ممنوع شده باشد[12]،[13]،[14]و[15]. همچنین به معنای عقل نیز آمده است[16]و[17]. عقل را از این جهت "حجر" گفته‌اندکه شخص را از پیروی خواسته‌های نفس منع می‌کند. لازم به ذکر است که معنای اصلی "حجر" منع و جلوگیری است و معانی دیگر برای آن لحاظ شده است.

 

واژه‌های بر گرفته از ح-ج- ر 21 بار در قرآن یاد شده است: حجر (5 بار)، محجور (2 بار)، حجور (1بار)، حُجرات (1 بار)، حَجَر (2 بار)، حجارة (10 بار)، حِجر (3 بار) و دو بار واژه "حجر " با وصف״ محجورا״ ذکر شده است (فرقان/۲۲ و فرقان/۵۳).

مسائل

مراد از " البحرین" چیست ؟

به این صفحه مراجعه کنید.

آیا مقصود قرآن از " البحرین" دو دریای معین است؟

به این صفحه مراجعه کنید.

به چه دلیل کلمه "برزخ" نکره آمده است؟

نکره آمدن یک کلمه در درجه اول به دلیل ناشناخته بودن آن است یعنی آن را درست نمی شناسیم و اطلاع دقیقی از آن نداریم و گاهی نکره آمدن یک کلمه به خاطر تعظیم و تفخیم و بزرگ شمردن آن است. آلوسی[18] می‌گوید ظاهراً تنوین "برز خاً" برای تعظیم است، به این معنا که خداوند بین دو دریا برزخ عظیمی قرارداده است به طوری با گذشت زمان آب یکی از این دو دریا با دیگری مخلوط نمی‌شود و طعمشان تغییر نمی‌کند.

 - منظور قرآن از" حجرا محجورا " چیست ؟

کلمه "حجراً محجوراً" کلمه‌ای است که شخص "متعوذ" به کار می‌برد و با این کلمه مانع می‌شود از اینکه دشمن به او صدمه ای وارد کند. این کلمه در قرآن بر سبیل مجاز استعمال شده است. گویی هر یک از این دو دریا از دیگری دوری می‌جوید[19]،[20]،[21]و[22]. بنابراین، مراد از ״حجرا محجورا״ یعنی میان دو دریا حائل و مانعی قوی و استوار وجود دارد که از میان رفتنی نیست.

طبا طبایی[23]می‌گوید "وَ جَعَلَ بَیْنَهُما" خود قرینه است بر اینکه مراد از مخلوط کردن دو دریا، روانه کردن آب دو دریا است با هم، نه مخلوط کردن آن دو، که اجزاى آنها را در هم و برهم کند.

دلیل استفاده خداوند از واژه "جعل" در بیان حاجز

به این صفحه مراجعه کنید.

 

 

[1] فراهیدی، 2ج/ص1160

[2] راغب، 554

[3] ابن فارس، ۸۴۴

[4]  راغب، 628

[5] فراهیدی، 3ج/ص1725

[6] ابن فارس، 994

[7] قرشی، 6ج/ص272

[8] راغب، 64

[9] ابن فارس،297

[10] مصطفوی، 2ج/ص173

[11] ابن منظور، 4ج/ص166

[12] راغب،221

[13] فراهیدی،1ج/ص 348

[14] ابن منظور، 4ج/ص166

[15] طریحی 3ج/ص 257

[16] طریحی،3ج/ص257

[17]راغب، 221

[18] ۱۰ ج/ص۳۴

[19]طبری،۱۹ ج/ص ۱۶

[20] طبرسی، ۷ ج/ص ۲۷۴

[21] زمخشری، ۳ ج/ص ۲۸۷

[22] فخر الدین رازی ۲۴ ج/ص ۴۷۵

[23] ۱۵ج/ص ۲۲۹

نام سوره: 
موضوعات اساسی آیات: 
پدیده‌های طبیعی: 
سبک اثر پژوهشی: 
موضوعات اساسی اعجاز: