کلاغ دانا ترین پرنده

مقدمه: 

دراین آیه آمده است که بعد از کشته شدن هابیل به دست قابیل، خداوند کلاغی را مأمور ساخت تا چگونگی دفن جسد را به وی بیاموزد. این گونه، از زمان حضرت آدم انسان فرا گرفت که جسد مرده باید در زیر خاک دفن گردد.

اما چرا خداوند کلاغ را مأمور کرد تا خاک سپاری جسد هابیل را به قابیل بیاموزد؟ کلاغ دارای چه ویژگی زیستی است؟ آیا ویژگی‌های کلاغ را سایر پرندگان ندارند؟ در گذشته اطلاعاتی درباره خصوصیات و ویژگی‌های کلاغ نداشتند، اما امروزه، علم تاحدودی به این سؤال‌ها پاسخ داده است

"فَبَعَثَ اللّهُ غُرَابًا یَبْحَثُ فِی الأَرْضِ لِیُرِیَهُ کَیْفَ یُوَارِی سَوْءةَ أَخِیهِ قَالَ یَا وَیْلَتَا أَعَجَزْتُ أَنْ أَکُونَ مِثْلَ هَـذَا الْغُرَابِ فَأُوَارِیَ سَوْءةَ أَخِی فَأَصْبَحَ مِنَ النَّادِمِین"، مائدة/5/31

ترجمه

پس خدا زاغى را برانگیخت که زمین را مى‏کاوید تا به او نشان دهد چگونه جسد برادرش را پنهان کند [قابیل] گفت واى بر من آیا عاجزم که مثل این زاغ باشم تا جسد برادرم را پنهان کنم پس از [زمره] پشیمانان گردید.

معنی کلمات اصلی

بَعَثَ: برانگیخت، روانه کرد (راغب اصفهانی، ص 132).

یَبْحَثُ فِی الْأَرْضِ:‏ خاک زمین را گود مى‏کرد و مى‏افشاند. بََحْث: کشف کردن و طلب کردن یا خواستن، در این آیه تشبیهى از کندن زمین است (همو، ص108).

یُوَارِی: از ریشه و- ر- ی: پوشاندن و پنهان کردن (همو، ص866).


سَوْءَةَ: هر چیزى که انسان را از امور دنیوى یا اخروى و حالات نفسانى و بدنى و همچنین بخاطر از دست رفتن مال و جاه و از دست رفتن دوست اندوهگین و غمگین سازد (همو، ص443).

بیان اعجازمطرح شده

دراین آیه آمده است که بعد از کشته شدن هابیل به دست قابیل، خداوند کلاغی را مأمور ساخت تا چگونگی دفن جسد را به وی بیاموزد. این گونه، از زمان حضرت آدم انسان فرا گرفت که جسد مرده باید در زیر خاک دفن گردد.

اما چرا خداوند کلاغ را مأمور کرد تا خاک سپاری جسد هابیل را به قابیل بیاموزد؟ کلاغ دارای چه ویژگی زیستی است؟ آیا ویژگی‌های کلاغ را سایر پرندگان ندارند؟ در گذشته اطلاعاتی درباره خصوصیات و ویژگی‌های کلاغ نداشتند، اما امروزه، علم تاحدودی به این سؤال‌ها پاسخ داده است، از جمله:

تحقیقات انجام شده بر روی پرندگان نشان می‌دهد که کلاغ از باهوش ترین آنهاست. زیرا افزون بر اینکه بزرگ‌ترین مغز را در میان پرندگان دارد، رفتارهایی کاملاً هوشمندانه از خود نشان می‌دهد. برای مثال، کلاغ دانه‌هایی را که دارد، در مکانهای مناسبی زیر خاک ذخیره می کند و گاه انباری می سازد ولی دانه‌های خود را در آنجا پنهان نمی کند، بلکه احتمالاً برای گمراه کردن سایرین این عمل را انجام می دهد(1).

البته عده ای ادعا نموده‌اند که کلاغ‌ها جسد مرده هم نوع خود را دفن می‌کنند و گفته‌اند: اکتشافات انجام شده روی پرندگان نشان می‌دهد که کلاغ داناترین پرندگان است... وقتی یکی از کلاغ‌ها می‌میرد، کلاغ دیگر با منقار وچنگال‌های خود چاله‌ای می‌کند وپس از آن، بال‌های کلاغ مرده را گرد می‌آورد و به کنار بدن آن می‌آورد (مثل انسان‌ها). پس از آن مرده را با احترام بلند می‌کند و در چاله می‌گذارد و سپس روی آن خاک می‌ریزد. حتی کلاغی که خطایی مرتکب می‌شود، در دادگاه کلاغان گناهگار حساب شده و به اعدام محکوم می‌گردد و او را با منقار‌های خود می‌کشند و جسد را به خاک می سپارند (2).

اما مدعیان برای اعایشان منابع معتبر علمی ارائه نکرده‌اند و در این زمینه لازم است تحقیقات بیشتری صورت گیرد.

جمع بندی

در آیه31 سوره مائده آمده که قابیل چگونه روش دفن جسد را توسط یک کلاغ فرا گرفت، با بررسی دقیق آیه و مطالب علمی به نکات قابل توجهی دست می‌یابیم:

 چنانکه گفته اند علم امروز این پرنده را یکی از باهوش ترین پرندگان می داند، زیرا:

 1- بزرگترین مغز را در بین پرندگان دارد.


2- رفتارهایی کاملا هوشمندانه به کار می‌برد که نشان دهنده قدرت فکری آن است.

اما در اینکه این مطالب بتواند بیانگر اعجاز علمی آیه فوق باشد، تردید است. زیرا این نکات ازمضمون آیه شریفه بر نمی‌آید. عده ای نیز مدعی‌اند که کلاغ‌ها جسد مرده هم نوع خود را دفن می‌کنند و بیان این نکته را دلیلی براعجاز علمی آیه می‌دانند. گرچه برای اثبات آن، منابع علمی معتبری ارائه نکرده اند(2). از این رو، ناگزیریم جهت تحقیقات بیشتر در این زمینه به برخی سؤالات قرآنی و علمی پاسخ گوییم.

سؤالات قرآنی

مراد از " یبحث فی الارض" در آیه چیست؟ آیا قابیل از پس زدن خاک توسط کلاغ که در "جستجوی" مثلاً دانه ای بوده، دفن کردن را آموخت؟

آیا قرینه ای وجود دارد که نشان دهد کلاغ جسد کلاغ دیگری را دفن می‌کرده است؟

مرجع ضمیر "هو" مستتردر " لیریه"چیست یا کیست؟

آیا  "لیریه" بیانگر هوش و ذکاوت در کلاغ است؟

سؤالات علمی

آیا دفن کردن طعمه، خاص کلاغ است یا پرندگان دیگر نیز چنین می کنند؟

آیا کلاغ مثل انسان مرده خود را دفن می‌کند؟

کدامیک از رفتارهای انسان از دیگر موجودات گرفته شده است؟

ضریب هوشی کلاغ‌ها نسبت به سایر پرندگان چقدر است؟

کلاغ‌ها به غیر از پنهان کردن دانه، برای انجام چه امور دیگری گودال حفر می کنند؟

آیا از نظر جانور شناسی مشخص است که کلاغ چه زمانی بر روی زمین به وجود آمده است؟ کلاغ‌های زمان حضرت آدم رفتارشان با کلا غ‌های امروزی یکی است؟ یا این کار کلاغ تنها مأموریتی از جانب خداوند(و نه روش معمول کلاغ) بوده که انجام شده است؟
 

 

منابع: 
  1. قرآن کریم، ترجمه فولادوند
  2. راغب اصفهانى، حسین، المفردات فی غریب القرآن، دارالعلم، دمشق‏- بیروت، 1412 ق
  3. http://www.wild-bird-watching.com/index.html
  4. http://www.crows.net/index.html
  5. .www.55a.net
  6. http://en.wikipedia.org/wiki/Cain_and_Abel
  7. قرآن کریم، ترجمه فولادوند
  8. راغب اصفهانى، حسین، المفردات فی غریب القرآن، دارالعلم، دمشق‏- بیروت، 1412 ق
  9. http://www.wild-bird-watching.com/index.html
  10. http://www.crows.net/index.html
  11. .www.55a.net
  12. http://en.wikipedia.org/wiki/Cain_and_Abel
نام سوره: 
موضوعات اساسی اعجاز: