تأثیر رنگ در زندگی

مقدمه: 

رنگ ها بر انسان و در زندگی وی تأثیر دارند. رنگ سبز احساس دوست داشتن، زندگی و امید به زندگی را در انسان برمی انگیزد (به این خاطر پوشاک جراحان از رنگ سبز انتخاب شده است که روی بیمار تأثیرات مثبت بگذارد).

پژوهش‌ها نشان می‌دهد که رنگ‌های سبز و آبی متمایل به سبز می‌تواند باعث کاهش استرس و تحریک‌پذیری شود، زیرا رنگ‌های ملایم باعث آرامش (ریلکس شدن) می‌شوند (سایت ندای مشاور به نقل از: آدون و شولتز، 2009) (1).

"قَالُواْ ادْعُ لَنَا رَبَّکَ یُبَیِّن لَّنَا مَا لَوْنُهَا قَالَ إِنَّهُ یَقُولُ إِنّهَا بَقَرَةٌ صَفْرَاء فَاقِـعٌ لَّوْنُهَا تَسُرُّ النَّاظِرِینَ"،بقره/ 2/69شان نزول آیه (

ترجمه

گفتند: «از پروردگارت بخواه، تا بر ما روشن کند که رنگش چگونه است؟» گفت: «وى مى‏فرماید: آن ماده گاوى است زرد یک دست و خالص، که رنگش بینندگان را شاد مى‏کند».

کلمات اصلی

اصفر فَاقِـع :رنگ زرد روشن (راغب اصفهانی، ص 642).

تَسُرُّ: از "سرّ- (-ُ) - سرور" به معنای شادمانی

خُضْرٌ: سبز


صَفْرَاء: زرد

بیان اعجاز مطرح شده

رنگ ها بر انسان و در زندگی وی تأثیر دارند. رنگ سبز احساس دوست داشتن، زندگی و امید به زندگی را در انسان برمی انگیزد (به این خاطر پوشاک جراحان از رنگ سبز انتخاب شده است که روی بیمار تأثیرات مثبت بگذارد).

پژوهش‌ها نشان می‌دهد که رنگ‌های سبز و آبی متمایل به سبز می‌تواند باعث کاهش استرس و تحریک‌پذیری شود، زیرا رنگ‌های ملایم باعث آرامش (ریلکس شدن) می‌شوند (سایت ندای مشاور به نقل از: آدون و شولتز، 2009) (1).

به فرموده قرآن، رنگ پوشش بهشتیان سبز است: "عَالِیَهُمْ ثِیَابُ سُندُسٍ خُضْرٌ...: [بهشتیان را] جامه‌هاى ابریشمى سبز و دیباى ستبر در بر است"، الانسان /76/21

در باره رنگ زرد گفته اند که دستگاه عصبی را پر جنب و جوش و انسان را با نشاط می کند، فعال می سازد و احساس شادمانی و خرسندی را در وی ایجاد می کند (1). در آیه 69 سوره بقره: "صَفْرَاء فَاقِـعٌ لَّوْنُهَا تَسُرُّ النَّاظِرِینَ"، سخن از زرد خالص است که رنگش بینندگان را شادمان می سازد. رنگ زرد مورد نظر در آیه فوق، رنگ زردی با ویژگیهای خاص (یکدست، خالص و پررنگ) است که" تَسُرُّ النَّاظِرِینَ "، سرورآور و شادی بخش است.

بنابراین، با استناد به شواهد قرآنی و روایی [که در پی می آید]، مسرت بخش بودن و تحریک کنندگی یا برانگیزاندن، ازخواص رنگ زرد است و امروزه این امر برای روان شناسان نیز روشن شده و آنها برآنند که این رنگ علاوه بر حرارت بخشی، مظهر شادی آفرینی نیز است. از این رو در درمان بعضی از بیماریهای عصبی از آن استفاده می‌کنند (2).

 پاک‌نژاد می‌نویسد: «آزمایشهای روان­شناختی ثابت کرده که رنگ زرد خوشحالی زیاد می‌بخشد و یا تحریک‌کننده فکر است و اثر قابل توجهی در کمبودهای فکری و روحی دارد و برخی از حالات عصبی را آرام می‌نماید» (پاک نژاد، 3/280).

مطالب علمی فوق و تطابق آن با آیات کریمه یاد شده، به نظر برخی حاکی از اعجاز علمی قرآن در مورد این آیات است.

روایات مرتبط

از امام صادق علیه‌السلام نقل است که فرمود: هرکس کفش زرد بپوشد، تا زمانی که آن کفش کهنه نگردد، در سرور خواهد بود (طبرسی،1/274).
از امام علی علیه السلام نیز نقل شده که هر کس کفش زرد بپوشد، کدورت و غصه‌اش کاهش می‌یابد (2).
 در روایتی دیگر آمده که امام صادق علیه‌السلام به شخصی توصیه می‌کند که کفش زرد‌رنگ بپوشد، زیرا نور چشم را زیاد می‌کند و غم و اندوه را می‌زداید و افزون برآن، پوشش انبیاست(صدوق، 1/ 99).

جمع بندی

برخی از دانشمندان بر این باورند که مردم مصر باستان از رنگ های روشن برای شفای بیماران استفاده می کردند. امروزه مطالعات بسیاری در مورد اثربخشی رنگها بر انسان صورت گرفته است. هر یک از رنگها اثر خاصی بر روحیه انسان می گذارد و می تواند بر رفتار انسان تأثیر گذارد. در آیه 69 سوره بقره می خوانیم که خداوند ویژگی رنگ زرد یک دست و خالص را شادی آفرینی ذکر می کند. امروزه علم روان شناسی رنگها نیز دقیقاً این مطلب را تأیید می کند و یا در مورد رنگ لباس برای بهشتیان رنگ سبز را برمی گزیند که بهترین رنگ ممکن می تواند باشد و علم روان شناسی رنگها سبب آن را حس جوانی و خوشبختی، توان و قدرت، سلامتی و آرامش می داند ( [3] ؛ Rhodes,75).

با توجه به اینکه در زمان حضرت موسی(ع) خداوند خاصیت رنگ زرد را بیان داشته است، احتمال مطلع بودن مردم صدر اسلام از خاصیت این رنگ وجود دارد. بر این اساس از یک طرف شاید نتوان این مطلب را از مصادیق اعجاز علمی قرآن تلقی نمود. ولی از سوی دیگر، چون این مطلب در تورات ذکر نگردیده و در روایات نیز شادی آفرینی رنگ زرد مطرح شده، پس این احتمال که مردم در زمان نزول آیات از آن بی اطلاع بوده باشند، نیز وجود دارد. از این رو، طرح این دو مسئله در قرآن می تواند از مصادیق اعجاز علمی باشد. به هر ترتیب برای بررسی دقیق تر اعجاز این آیه کریمه باید به سؤالات علمی و قرآنی مرتبط پاسخ گفت.

سؤالات قرآنی

آیا "تَسُرُّ النَّاظِرِینَ" ویژگی هر نوع زردی است و یا تنها صفت محدود کننده دیگری برای گاوی است که بنی اسرائیل مأمور به قربانی کردن آن شدند؟

آیا کاربرد لفظ "صفراء" به معنای زرد، که با "فاقع" تأکید شده، بر معنای خاصی دلالت دارد؟

آیا روایت امام صادق علیه السلام که استفاده از کفش‌ زرد رنگ را موجبی برای زیاد شدن نور چشم دانسته، می تواند با عبارت قرآنی" تَسُرُّ النَّاظِرِینَ " قابل جمع باشد؟

با توجه به آیات 32 و 33 سوره مرسلات که شراره های آتش دوزخ با رنگ شتران زرد فام توصیف شده است، آیا می­توان گفت: این نوع رنگ زرد بر کفار اثر رعب انگیزی دارد؟ (با نظر به اینکه در برخی احادیث منقول از امیرالمؤمنین علیه السلام رنگ زرد، رنگ پیروزی است و چنانکه گفته اند، خود او در جنگ ها زره زرد می­پوشید).

با توجه به اینکه در زمان حضرت موسی(ع) خداوند خاصیت رنگ زرد را بیان فرموده، تا چه حد این امکان وجود داشته که مردم دوران نزول قرآن نیز از آن اطلاع داشته باشند؟

سؤالات علمی

برخی از دانشمندان بر این باورند که مردم مصر باستان از رنگ ها در امور پزشکی استفاده
می کرده اند، با این توضیح آیا می­توان گفت که این آیه اعجاز قرآن است؟

از لحاظ علمی تأثیر رنگ زرد بر افراد چیست و مستند علمی دریافت این مطلب چیست؟

 

منابع: 
  1. پاک‌نژاد، رضا، اولین دانشگاه و آخرین، پیامبر، تهران،1380ش
  2. راغب اصفهانی،حسین، مفردات الفاظ القرآن، تحقیق صفوان عدنان داودی، دار القلم، دمشق
  3. صدوق، محمد، الخصال، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامی،1384 ش
  4. طبرسى، فضل، مجمع البیان فى تفسیر القرآن، انتشارات ناصر خسرو، تهران، 1372 ش
  5. Rhodes, H. and Leon, H.M., The Psychology and Tradition of Color, 2005
  6. http://www.nedayemoshaver.com/component/content/article/106- 1389-01-07-15-39-28/1082-1389-04-08-16-46-57.html.
  7. http://daneshnameh.roshd.ir
  8. http://iit.bloomu.edu/vthc/design/psychology.htm
نام سوره: