تفسیر علمی

متن عربی آیه:
مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيَانِ
متن فارسی آیه:
آن دو دريا- آب شيرين و آب شور- را راه داد كه به هم رسند.
مقدمه:

در آیات19 و 20 از سوره الرحمن ،سخن از دو دریا است که با یکدیگر تلاقی و برخورد می کنند اما درمیانشان حایلی قرار گرفته که نمی گذارد آب این دو دریا با هم قاطی شود و قرآن این حایل را «برزخ »نامیده است .

بیشتر: مشاهده
متن عربی آیه:
أَمَّنْ جَعَلَ الْأَرْضَ قَرَارًا وَجَعَلَ خِلَالَهَا أَنْهَارًا وَجَعَلَ لَهَا رَوَاسِيَ وَجَعَلَ بَيْنَ الْبَحْرَيْنِ حَاجِزًا ۗ أَإِلَٰهٌ مَعَ اللَّهِ ۚ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
متن فارسی آیه:
يا آن كه زمين را آرامگاه- يا: آرام- قرار داد و در ميان آنها جويها روان كرد و براى آن لنگرها- كوه‌ها- ساخت و ميان دو دريا بندى نهاد- تا به يكديگر نياميزند- [بهتر است يا آنچه انباز مى‌گيرند]؟ آيا با خداى يكتا خدايى هست؟ بلكه بيشترشان نمى‌دانند.
مقدمه:

درسوره نمل/۶۱ پس از بیان نعمتهای الهی که خداوند دراختیار بشر قرار داده است، به جای واژه «برزخ» در سوره الرحمن، واژه «حاجز» به کار رفته است و در بررسی لغوی روشن می‌شود که این واژه مترادف با واژه «برزخ» است.

بیشتر: مشاهده
متن عربی آیه:
وَهُوَ الَّذِي مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ هَٰذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ وَهَٰذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ وَجَعَلَ بَيْنَهُمَا بَرْزَخًا وَحِجْرًا مَحْجُورًا
متن فارسی آیه:
و اوست آن كه دو دريا را به هم پيوست، اين يكى خوش و گواراست و آن ديگر شور و تلخ و ميان آن دو حائلى و بندى بازدارنده پديد كرد- تا در هم نشوند-.
مقدمه:

در این آیه خداوند از برزخ میان دو دریا با ذکر نوع آب از نظر شوری و شیرینی سخن گفته است و می‌خواهد با کلمه "حجرا محجورا" این مطلب را برساند که مانع و جدا کننده و به اصطلاح "برزخ" بین دو دریای شور وشیرین قوی‌تر و استوارتر است.

بیشتر: مشاهده
متن عربی آیه:
وَالسَّمَاءِ ذَاتِ الرَّجْعِ
متن فارسی آیه:
سوگند به آسمان بازگردنده،
مقدمه:

آسمان از جمله پدیده‌های طبیعی است که در آیات متعددی به آن اشاره شده و خداوند به عظمت و شگفتی آن بارها اشاره می‌نماید. از جمله ویژگی‌هایی که در آیات قرآن به آسمان نسبت داده شده است، ویژگی «ذات الرجع» بودن آسمان است. اکثر مفسران واژه «رجع» را در این آیه به معنای باران دانسته اند، اما باید توجه داشت که این واژه در اصل به معنای بازگشتن یا بازگرداندن است و معنای باران به صورت مجازی به آن نسبت داده شده است. یافته‌های علمی جدید نشان می‌دهد که پدیده‌های بازگشتی متعددی در آسمان رخ می‌دهد. به نظر می‌رسد که رابطه معناداری میان وجود این پدیده‌های بازگشتی و معرفی آسمان با صفت «ذات الرجع» در قرآن وجود داشته باشد که می‌تواند مویدی بر وجود اعجاز علمی در این کتاب شگفت انگیز باشد.

بیشتر: مشاهده
متن عربی آیه:
اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ وَمِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ يَتَنَزَّلُ الْأَمْرُ بَيْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ وَأَنَّ اللَّهَ قَدْ أَحَاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْمًا
متن فارسی آیه:
خداى همان است كه هفت آسمان و از زمين همانند آن- هفت زمين- بيافريد فرمان [او] ميان آنها فرو مى‌آيد- جارى است- تا بدانيد كه خداى بر هر چيزى تواناست و دانش خدا همه چيز را فراگرفته است.
مقدمه:

شناخت بشر در مورد زمین و اعماق آن صرفاً از طریق ارسال امواج لرزه‌ای و لرزه‌های حاصل از زمین‌لرزه‌ها و اندازه گیری زمان سیر این امواج از نقطه‌ای به نقطه دیگر میسر شده است، به‌گونه‌ای که بشر امروزی با این ابزار توانسته است به شکل پیازی زمین و وجود طبقات مختلف در آن و نیز ضخامت و حتی جنس و خواص فیزیکی این بخش‌ها پی ببرد. در تاریخ علم زمین شناسی، قدمت کشف لایه‌های زمین به کمتر  از سه قرن می‌رسد و این در‌حالی است که خداوند متعال بیش از چهارده قرن پیش، با نزول آیه شریفه 12 طلاق، با اشاره‌ای لطیف به بیان این موضوع پرداخته، فرمود: « الله الذی خلق سبع سموات و من الارض مثلهنّ...: اوست خداوندی که هفت آسمان را آفرید و از زمین نیز همانند آن‌ها را...»

بیشتر: مشاهده
متن عربی آیه:
كُلَّمَا أَرَادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْهَا مِنْ غَمٍّ أُعِيدُوا فِيهَا وَذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ
متن فارسی آیه:
هر گاه از سختى اندوه بخواهند از آن
عنوان: خلقت مگس
مقدمه:

یکی از راه‌های شناخت خداوند، تأمل در شگفتی‌های جهان آفرینش است که قرآن کریم به گونه‌های مختلف، توجه حقیقت‌جویان را به این نشانه‌ها جلب می‌نماید. یکی از این شگفتی‌ها در موجود کوچکی نهفته است که در زبان عربی «ذباب» نامیده می‌شود. هرچند خداوند متعال صرفاً در یک آیه از قرآن کریم که سخن از ناتوانی بت‌هاست، از «ذباب» یاد می‌کند، اما در ادامه به ناتوانی آنها در زمینه‌ای دیگر نیز اشاره می‌نماید که جای بسی تامل است و آن ناتوانی بت‌ها در بازپس‌گرفتن چیزی است که «ذباب» از آنها ربوده است. 

بیشتر: مشاهده
متن عربی آیه:
وَأَرْسَلْنَا الرِّيَاحَ لَوَاقِحَ فَأَنْزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَسْقَيْنَاكُمُوهُ وَمَا أَنْتُمْ لَهُ بِخَازِنِينَ
متن فارسی آیه:
و ما بادها را بارداركننده [درختان‌] فرستاديم، و از آسمان آبى فروفرستاده شما را از آن سيراب ساختيم و شما ذخيره‌كننده و نگاهدار آن نيستيد.
مقدمه:

امروزه نقش انکارناپذیر باد، به‌عنوان سیّالی کارآمد در طبیعت، بر بشر پوشیده نیست. نقش باد در بارورسازی ابرها و حتی نقش آن در زادآوری گیاهان از جمله کارکردهایی است که از دیدگاه علم امروز کاملاً شناخته شده است. امّا اشاره به این شگفتی‌های طبیعت، درصدر اسلام و در کتاب آسمانی قرآن کریم، خود شاهدی بر حقانیت این کتاب الهی است.  به‌همین سبب تحقیق حاضر، با هدف روشن‌نمودن زوایای اعجاز آیات قرآن کریم دربارة تعبیر «الریاح لواقح» با دو رویکرد علمی و قرآنی تنظیم گردیده تا به ابهامات مطرح شده درباره آن تعبیر و منظور از قابلیت بارورکنندگی باد (به‌عنوان عامل باروری در ابرها یا گیاهان یا هر دو)، پاسخ داده شود.

بیشتر: مشاهده
متن عربی آیه:
اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۚ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكَاةٍ فِيهَا مِصْبَاحٌ ۖ الْمِصْبَاحُ فِي زُجَاجَةٍ ۖ الزُّجَاجَةُ كَأَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ لَا شَرْقِيَّةٍ وَلَا غَرْبِيَّةٍ يَكَادُ زَيْتُهَا يُضِيءُ وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌ ۚ نُورٌ عَلَىٰ نُورٍ ۗ يَهْدِي اللَّهُ لِنُورِهِ مَنْ يَشَاءُ ۚ وَيَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ لِلنَّاسِ ۗ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
متن فارسی آیه:
خدا نور آسمانها و زمين- يعنى همه جهان هستى- است. داستان نور او چون چراغدانى- قنديلى- است كه در آن چراغى باشد [و] آن چراغ در آبگينه‌اى، [و] آن آبگينه گويى ستاره‌اى است تابان، كه [آن چراغ‌] از روغن درخت پر بركت زيتونى كه نه خاورى است و نه باخترى برافروخته شود كه روغنش [از درخشندگى‌] گر چه آتشى به آن نرسد نزديك است روشنى دهد، روشنى بر روشنى است خداى هر كه را خواهد به نور خود راه نمايد و خداى براى مردم مثلها مى‌زند و خداى به همه چيز داناست.
عنوان: فواید زیتون
مقدمه:

در کتب ادیان مختلف، به خصوص کتاب مقدّس مسلمانان، قرآن، از این درخت ارزشمند، نام برده شده و به برخی ویژگی‌های آن در آیه 35 سوره نور، همچون فواید بسیار زیتون، به‌طور غیرمستقیم با ‌کاربرد لفظ «مبارکه» و احتراق سریع روغن آن «... یَکاَدُ زَیْتهُا یُضىِ‏ءُ وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌ ...» اشاره شده است. لفظ «مبارکه» در میان انواع میوه‌هایی که در قرآن ذکر شده، فقط به درخت زیتون نسبت داده شده و بیانگر آن است که همه اجزای درخت، با برکت و سودمند بوده و این گیاه از ارزش والایی برخوردار است.

بیشتر: مشاهده
متن عربی آیه:
بَلَىٰ قَادِرِينَ عَلَىٰ أَنْ نُسَوِّيَ بَنَانَهُ
متن فارسی آیه:
چرا، ما قادريم بر اينكه سرانگشتان او را هم راست و درست كنيم.
عنوان: اثر انگشت
مقدمه:

در آیات مربوط به قیامت و آفرینش مجدد انسان توجه خاصی به استخوان شده و در بیشتر موارد باز آفرینی آن و بخش‌های جزیی‌تر آن یعنی انگشتان (بنان) مورد توجه خاص بوده است. قرآن علاوه بر تأکید بر معاد و آفرینش مجدد انسان با تمام جزییات در اعضاء و جوارح به دقیق‌ترین عضو او یعنی استخوان (عظم) و سپس به بخش جزیی‌تر ودقیق‌تر آن یعنی بنان اشاره می‌کند. سؤالی که به ذهن خطور می‌کند این است که دلیل این تأکید و انحصار موجود در آیه چیست؟ چرا روى استخوان‌ها تکیه شده است؟ عظام و بنان چه ویژگی خاصی دارند؟

بیشتر: مشاهده
متن عربی آیه:
وَأَوْحَىٰ رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ
متن فارسی آیه:
و پروردگار تو به زنبور عسل الهام كرد كه از كوه‌ها و درختان و از داربستهايى كه [مردمان از تاكها] مى‌سازند خانه‌هايى برگير
مقدمه:

نام زنبور علاوه بر قرآن، در کتب آسمانی پیشین، تورات و انجیل، نیز بیان شده است. با این تفاوت که در قرآن یک سوره به نام زنبورعسل (نحل) نام‌گذارى شده است و نام زنبور فقط یک‌بار در آیه 68 سوره نحل ذکر شده؛ سپس در آیه بعد، به برخی فعالیت‌های آن، همچون خانه‌سازی و تولید عسل اشاره شده است.

زنبور، به‌عنوان حشره‌ای سودمند و پرتلاش و عسل، به‌عنوان ماده‌ای مغذّی و شفابخش، همواره در معرض کنجکاوی‌های بشر قرار داشته است. حاصل آن کنجکاوی‌ها، دانش پرثمر امروزی است. علم جانورشناسی، امروزه به یافته‌های جدیدی پی‌برده و کنکاش در زندگی زنبور نشان داده زنبورهایی که برای ساخت کندو و مکیدن شهد گل و تولید عسل فعالیت می‌کنند، همگی از جنس مادّه هستند.

 این امر، برخی از محققان قرآنی را بر آن داشته تا با دقت در آیات قرآن، به اعجاز بودن آیه 68 سوره نحل، از طریق کاربرد افعال مؤنث «أَنِ اتَخِّذِى و کُلِى و اسْلُکِى»، بر انجام این فعالیت‌ها به‌وسیله زنبور مادّه اذعان نمایند.

بیشتر: مشاهده

صفحه‌ها