مقالات

سوره العلق - آیه 16
مقدمه:

یکی از مهم‌ترین بخش‌های مغز انسان بخش قدامی (ناحیه زیر پیشانی) آن می‌باشد که مرکز تصمیم‌گیری کارهای خودآگاه انسان است که در زبان عربی معادل واژه «ناصیه» می‌باشد. در قرآن کریم 4 مرتبه این واژه تکرار شده است که در 3 آیه بر تسلط خداوند متعال بر موجودات اشاره دارد. چهارمین کاربرد این واژه در آیه 16 سوره مبارکه علق می‌باشد که موضوع مورد بحث در این مقاله می‌باشد. در این آیه (پس از تهدید شخص گنه‌کار به عذاب به وسیله گرفتن موی پیشانی وی) این واژه با دو کلمه «کاذبة» و «خاطئة» توصیف شده است. مفسران معتقدند تکرار دوباره این واژه به معنای مجازی بوده و مقصود از آن، صاحب پیشانی است که دروغگو و خطاکار می‏باشد. در این تحقیق با توجه به قرائن موجود در آیه، دلایل اثبات‌کننده نقش پیشانی در تصمیم‌گیری بر دروغگویی بیان می‌گردد.

مقدمه:

واژه «سماء» و جمع آن «سماوات» جمعاً 310 بار در قرآن به صورت معرفه و نکره به کار رفته است. کاربرد گسترده این واژه در آیات قرآن، ضرورت تبیین دقیق معنا و مصادیق آن را نشان می دهد. در این نوشتار ابتدا به بررسی معنای لغوی «سماء» پرداخته و سپس کاربردهای قرآنی آن را با توجه به نظر مفسران تبیین نموده و جمع بندی می نماییم.